Een kleine bittere obsessie

Er zijn dingen die je verwacht te vinden in een landwinkel in Noord-Småland.

Kaas bijvoorbeeld. Misschien appelmost, marmelade, honing, vlees van dieren die ergens in de buurt graasden en aardappelen uit grond die zich nog de handen herinnert die er stenen uit haalden.

Je verwacht misschien ook koffie, ijs, een geit achter het hek en een plank met dingen waarvan je niet wist dat je ze nodig had.

Maar je verwacht geen zeventig soorten tonic.

En toch staan ze daar.

De plank die niet zou moeten bestaan

Eerst denk je dat je het verkeerd hebt gezien. Je bent net langs de kazen gelopen, misschien gestopt bij de Eldost, misschien een pot honing gelezen of nagedacht over welke marmelade bij de blauwschimmelkaas past. Alles volgt de logica die je inmiddels begrijpt: kleinschalig, lokaal, zorgvuldig gekozen.

Dan komt de tonic.

Niet één soort. Niet drie. Meer dan zeventig.

Hier krijgt de landwinkel ineens een ander ritme: van boerderijwinkel naar rariteitenkabinet, van Smålands terroir naar bittere botanische expeditie.

Je zou kunnen zeggen dat Margaretelund misschien het grootste tonicassortiment van Småland heeft. Of in elk geval een assortiment waardoor die vraag heel redelijk voelt.

Een vraag uit Nässjö

Het verhaal begint met True Selection in Nässjö.

Zij importeren en verkopen tonic en vroegen of de landwinkel van Margaretelund misschien een soort showroom kon worden: een plek waar soorten zichtbaar stonden, vergeleken, gekocht en ontdekt konden worden door mensen die misschien helemaal niet naar tonic zochten.

Dat kon.

Daarna liep het, zoals zo vaak op Margaretelund, een beetje uit de hand.

Het begon niet als strategie om een tonicinstituut in het bos te maken. Het begon als samenwerking tussen een lokaal bedrijf en een winkel die al had besloten meer te zijn dan praktisch.

Bitterheid als smaak

Tonic wordt gemakkelijk verkeerd begrepen. Voor veel mensen is het alleen iets wat je met gin mengt: een praktische bruisende vloeistof die het glas vult, de avond koelt en een schijfje citroen draagt.

Maar wie voor de planken op Margaretelund staat, merkt snel dat tonic meer is dan dat.

Het heeft een eigen smaakwereld: bitterheid, zuur, zoet, kruidigheid, bloemen, mineraliteit. Sommige soorten zijn licht en schoon. Andere donkerder, droger, volwassener. Sommige voelen fris als een wandeling door citrusbomen; andere trekken naar kruiden, bast en iets bijna medicinaals.

Het is een kleine les in hoeveel verschil er kan zijn tussen flessen die op het eerste gezicht hetzelfde lijken te doen.

Misschien past tonic precies daarom hier.

Voor wie geen haast heeft

Er is iets bijzonders aan alleen in een onbemande landwinkel staan en tonicetiketten lezen.

Niemand haast je. Niemand vraagt of je hulp nodig hebt. Niemand wacht achter de kassa tot je beslist. De winkel is dag en nacht open en de tijd beweegt er anders.

Je kunt een rondje lopen en dan nog één. Een fles pakken, terugzetten, vergelijken met een andere en je afvragen of je iemand bent voor klassiek of avontuurlijker.

Misschien zoek je citroen. Of vlierbloesem. Of iets droogs, helders en strak. Misschien wil je gewoon iets bruisends en bitters met veel ijs, helemaal zonder alcohol.

Tonic hoeft geen bijrol te spelen. Het kan het glas zelf dragen.

Een landwinkel met zijpaden

Het was makkelijker geweest om twee standaardsoorten te hebben. Eén gewone. Eén suikervrije.

Dat was voor de meesten genoeg geweest. Het was rationeel geweest. Maar Margaretelund is niet gebouwd op rationele minimums: een kaashut werd een grote landwinkel, een ijskiosk kreeg handgemaakte glutenvrije hoorntjes, de kazen kregen namen en gezichten, en een tonicplank mocht groeien tot hij bijna een eigen bestemming werd.

Juist die zijpaden maken de winkel menselijk.

Je merkt dat iemand plezier heeft gehad. Iemand heeft iets te snel ja gezegd. Iemand heeft ontdekt dat er meer soorten tonic bestaan dan redelijk is en toen besloten dat redelijkheid niet altijd het beste principe is voor een landwinkel.

Op Margaretelund zijn veel doordachte keuzes. Maar er zijn ook vrolijke overdrijvingen. Het tonicassortiment is er zo één.

“Then, as so often at Margaretelund, it got a little out of hand.”

Het onverwachte souvenir

Als je Margaretelund verlaat, zijn de vanzelfsprekende dingen in de tas makkelijk voor te stellen: Eldost, misschien een stuk blauwschimmelkaas, een pot honing, iets uit de streek, ijs als het zomer is.

Maar het is goed mogelijk dat je ook een fles tonic meeneemt.

Misschien één die je nog nooit hebt gezien. Misschien twee, om te vergelijken. Misschien één om te drinken op de veranda, in de camper, bij een meer of thuis een paar dagen later, wanneer je de herinnering wilt oproepen aan een winkel die in het bos lichtte en veel meer soorten tonic had dan een redelijk mens had kunnen voorzien.

Het is een goed souvenir, op zijn manier.

Niet omdat het Småland samenvat. Maar omdat het Margaretelund samenvat: een beetje lokaal, een beetje internationaal, een beetje te veel, heel bewust – en onmogelijk toevallig te vinden als je niet eerst van de weg afslaat.